Kedilerin davranis problemlerini çözmek için, strese neden olan faktörleri irdelemekte fayda vardir. Nedenlerini bildigimiz sürece stresi azaltmamiz da mümkün. Aslinda birçok kedi…
Kedilerin davranis problemlerini çözmek için, strese neden olan faktörleri irdelemekte fayda vardir. Nedenlerini bildigimiz sürece stresi azaltmamiz da mümkün. Aslinda birçok kedi davranis problemlerinin altinda yatan en büyük neden strestir. Tahrip edici tirmalama, asiri temizlenme, asiri ses çikarma, saldirganlik ya da diger rahatsiz edici davranislarda bulunurlar. Kediler kendini tehdit altinda hissettiklerinde, dört ana savunma stratejisi uygularlar:
- Uçus (Tehdit yüzünden ortaya çikan yoksunluk sendromu)
- Dövüs (Defansif saldirganlik)
- Donus (Hala dikkat çekmemek için çömelme ve uzanma)
- Yatistirma (Saldirganliga aktif gönderme yapma)
Köpeklerin aksine kediler, nadiren de olsa yatistirma stratejisini uygular. Uzun süreli anksiyete reaksiyonlari, uçus, dövüs, donus ve yatistirma stratejileriyle kontrol altina alinamayan tehditler tarafindan yaygin bir sekilde provoke edilir.
Çogu zaman kedilerdeki strese neden olan seylerle bizimkileri iliskilendirmek zordur. Proje teslim tarihleri, mizmiz patronlar, asiri çalismak ve bilgisayar çökmeleri gibi kaygilar kedilerinkiyle benzerlik göstermez. Kedilerin stres oldugu konulardan bazilari ise: Disarida gördükleri baska bir hayvan (bölgesel isgal), ortamdaki degisiklik (örnegin yeni mobilya, yeni ev, yeni tuvalet kabi), günlük rutindeki degisim, garip kokular (mesela aile üyelerinin üzerindeki baska kedi veya köpege ait kokular), yüksek sesler, kirli tuvalet kabi, sahibinin kizgin ya da düsmanca davranisi, asiri kalabalik, yeni aile üyeleri (insan ya da baska bir evcil hayvan), aile üyelerinin eksikligi vb. Hatta hiç degismeyen bir ortamda yasamanin verdigi sikinti bile zeki ve hassas dostlarimiz için bir stres faktörü olabilir.
Veterinerler ve hayvan bilimcileri, “stres” terimini, hayvanlarin tehdit içeren bir sey algiladiklarinda onlarda gözlenen psikolojik ve fizyolojik degisimler olarak tanimlar. Tehdit, bir kedinin otonom sinir sistemindeki aktivitelerin akisini tetikler. Bu otonom sinir sistemi, sinir sistemlerinin bir kismidir ve kalp hizi, kan dagilimi, solunum gibi istemsiz yapilan vücut fonksiyonlarini kontrol eder. Meydana gelen biyolojik degisiklikler, hayvanlari durumlar karsisinda mücadele etmeye ya da o ortamdan aninda kaçmaya hazirlikli olmalarini saglar. Ruh halinde olusan degisikliklerin takibinde fizyolojik degisimler gerçeklesir. Hayvan son derece uyanik olabilir ve yakininda bulunan herhangi birine veya bir seye karsi asiri agresif davranabilir.
Stres karsisinda verdikleri tepkiler sokakta yasayan kediler için hayat kurtarici olabilir ama evde yasayan kediler için bu fizyolojik tepkiler korunma ihtiyaçlari olmadigi için çok nadir görülür. Stres, bilindik bir problemden dolayi (baska bir kedi görmek vs.) olustugu zaman, bu durumdan uçus ve dövüs stratejilerini uygulayarak kurtulurlarsa korkulari azalir ve vücut sistemleri “stressiz” duruma geri döner.
“Fakat bir kedi, neden dolayi korktugunu animsayamadiginda (örnegin komsunuzun insaat islerinden dolayi olan yüksek sesler) ya da korkusuna sebep olan ve sürekli yinelenen nedenden kaçinamadiklarinda (yerlesik kabadayi kediler) korkulari kaygiya yol açabilir. Kaygi ise giderek kronik bir hal alir. Çünkü disari asla çikmayan evcil kediler, kaygiya sebep olan seylerden kaçmak isterler; yüzlesemezler. Ve de streslerini azaltip kolaylikla rahata eremezler.
